เป็นความศํทธาของผู้จะทานค้างบูยา เพื่ออุทิศกุศลให้กับบรรพบุรุษ ในโอกาสทานสลากชลอมซึ่งเป็นประเพณีของชาวไทยวน (ล้านนา) จะไม่มีสลากภัตรแต่จะมีการทานสลากชลอม (ก๋วยสลาก) แทน

คำว่า ค้างบูยา ก็เหมือนกับต้นกัลปพฤกษ์ที่มีของกินของใช้ ห้อยแขวนประดับให้ดูสวยงาม ข้างล่างที่เป็นกระจาดก็จะใส่พืชไร่ พืชสวนตามหาได้ เช่น ทุเรียน ลางสาด ลองกอง ส้ม กล้วย หมากผลไม้ พืชไร่ ก็ได้แก่ ฟัก ฟักทอง แต่ส่วนประกอบที่สำคัญที่ห้อยตามชั้นจะร้อยมวนบุหรี่นั่นเอง ดังเช่นคำร้องกระเซ้าเย้าแหย่เด็กที่ร้องให้ว่า “ไปค้าฆ้องบ่ได้หยังมา ได้แต่บูยามาสองสามเบ้า บ่ปอปั๋นพี่ บ่ปอปั่นน้อง” เป็นต้น

นอกจากจะมีบุหรี่ประดับแล้ว ยังประดับด้วยดอกไม้กระดาษให้ดูสวยงาม เป็นการอวดฝีมือของเจ้าของค้างอีกด้วย ส่วรเครื่องใช้ก็อาจจะเป็นไม้ขีดไฟ สมุด ดินสอ ปากกา ขนมช้าง ขนมปลา ฯลฯ ส่วนยอดก็จะประดับด้วยดอกไม้กระดาษและตัวหงส์ใบลาน คาบผ้าเช็ดหน้าหรือธนบัตรห้อยให้ดูสวยงาม

งานประเพณีถวายค้างบูยา (เทศกาลขนมพี่ขนมน้อง) ข้าวต้ม ขนมแหนบ ขนมเทียน ประเพณี ประจำปี 2553

สมัยโบราณจะมีคำกล่าวไว้ เรื่อง การจัดงานของแต่ละวัด ดังนี้

“เริ่มพะตุม ปุ้งไปพะฮาก ลากมาหัวดง โก้งไปดอนแก้ว มาแล้วดอนค่า ลูกหล้าศรีอุทุมพร”

วัน เดือน ปี จะเปลี่ยนแปลง ตามปฏิทิน จันทรคติ

จัดทำข้อมูล โดยสมาคมธุรกิจการท่องเที่ยวจังหวัดอุตรดิตถ์ และม่อนลับแล

เบอร์โทร. 055-431439, 081-7852477